Жетісу облысы

ТарихЖаңартылған: 15.09.2026

Семиреченская область. Приложение ко всеподданнейшему отчету — Muzaffar Turgunov · CC0

Жетісу облысы — Ресей империясындағы, Кеңестік Ресейдегі және КСРО-дағы әкімшілік бірлік. Әкімшілік орталығы — Верный.

Тарихы

Облыс 1867 жылы 23 шілдеде құрылған. Облыстық үкімет 1868 жылы 2 наурызда ашылды. Мемлекеттік кеңестің 1891 жылғы 12 сәуірдегі ең жоғары бекітілген пікірі бойынша Дала генерал-губернаторлығының билігіне беруімен өзгертілді. 1899 жылы 13 шілдеде, 1898 жылы 7 қаңтардағы Басқарушы Сенаттың жеке жоғары қаулысына сәйкес Түркістан генерал-губернаторлығының құзырына берілді. 1918 жылы 30 сәуірде облыс Түркістан АКСР құрамына енді. 1924 жылы 27 қазанда ұлттық-аумақтық межелеудің нәтижесінде бөлінді. Облыстың солтүстік бөлігі — Қырғыз АСКР Жетісу губерниясы, ал оңтүстік бөлігі — РКФСР-ге тікелей бағынышты Қарақырғыз АО болды. Ресей империясының Жетісу облысы солтүстікте Семей облысымен, оңтүстік пен шығысында Қытай жерімен, батысында Ферғана, Сырдария және Ақмола облыстарымен шектесті. Ауданы — 402,200 км² (353,430 шақырым²).

Билік органдары

Әкімшілік бөлінісі

Әкімшілік жағынан Жетісу облысы 1867 жылы Түркістан генерал-губернаторлығының құрамында құрылды. XX ғасырдың басында облыс 6 уезге бөлінді:

Official Russian Empire coat of arms Semirechensk Oblast.

Полугласный герб Российской Империи Семиреченской области в Гербовнике Бенке. Утверждён Императором Всероссийским Александром Вторым в 1878 году. — Russian Empire · Public domain

1921 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Түркістан республикасының құрамындағы облыс 7 уезден тұрды: Алматы (Верный) (24 болыс), Жаркент (9 болыс), Қарақол (20 болыс), Қапал (Талдықорған) (14 болыс), Лепсі (9 болыс), Нарын (9 болыс), Тоқмақ (10 болыс). 1922 жылы 2 маусымда Қапал ауданы Талдықорған болып өзгертілді. 1924 жылы 11 қазанда Орта Азиядағы кеңестік республикаларды межелеп бөлу нәтижесінде Алматы, Жаркент, Талдықорған және Лепсі уездері, сондай-ақ Тоқмақ уезінің үш болысы Қырғыз АСКР-не берілді. Қарақол, Нарын мен Тоқмақ уездері Қарақырғыз АО құрамына кірді.

Әскери губернаторлар

Әскери губернатордың көмекшілері мен облыстық басқару төрағалары

Вице-губернаторлар

Тұрғындары

Russian Empire coat of arms Semirechensk Oblast. Paper non-post card of Russian Empire.

Полугласный герб Российской Империи Семиреченской области издания Сукачова, СПб. Непочтовая карточка Российской Империи. — Russian Empire · Public domain

1897 жылғы халық санағы бойынша бұл аймақта 987 863 тұрғын болған (529 215 ерлер мен 458 648 әйелдер), оның 62 974 қалаларда тұрды.1905 жылы облыстың халқы 1 070 600 адамды құрады. Халықтың негізгі бөлігін (1897 жылғы санақ бойынша) қырғыз-қайсақтар құрады — 794 815; великоросстар — 76 839, малоросстар — 18 611, тараншылар — 55 999, сарттар — 14 895, қытайлықтар (бәлкім, көпшілігі дүнгендер) — 14 130, Еділ татарлары (татарлар) — 8353. 1897 жылғы ұлттық құрамы:

Бейнелемесі

Тағы қараңыз

Жетісу Жетісу казактары