Сақтар дәуірі
Bu makalenin seçtiğin dilde çevirisi yok — ana dildeki sürüm gösteriliyor.
Сақтар — қазіргі Қазақстан жерін мекендеген ежелгі көшпелі тайпалар одағы. Олар Жетісу, Сырдария бойы мен Арал маңында өмір сүрді.
Мекені мен тұрмысы
Сақ тайпалары маусымдық көші-қон жүйесін ұстанды. Жаз мезгілінде олар таулы жайлауларға көшіп, малдарын сол жерде бақты. Қыс айларында өзен аңғарларына қоныс аударып, малды суықтан қорғады.
Мал шаруашылығы сақтардың негізгі кәсібі болды. Сонымен қатар, отырықшы қоныстар мен қолөнер орталықтары да пайда болды. Темір мен қола өңдеу ісі жоғары деңгейге жетіп, қолөнер дамыды.
Аң стилі және Алтын адам
Сақ өнерінің ең әйгілі ерекшелігі — «аң стилі» болып табылады. Бұл өнер стилінде барыс, бүркіт, арқар сияқты жануарлар және қиял-ғажайып мақұлықтар ерекше қозғалыс пен айқындықпен бейнеленеді.
1969 жылы Есік қорғанынан табылған «Алтын адам» — сақ дәуірінің аса құнды археологиялық табысы. Бұл жауынгердің сауыт-киімі төрт мыңнан астам алтын бөлшектермен әшекейленген.
Мемлекеттіліктің ерте іздері
Сақтар қоғамында тайпалық одақтардың, әскери ұйымдардың және билеуші әулеттердің болғанын жазба деректер мен археологиялық қорған қазбалары дәлелдейді. Бұл ерекшеліктер сақ дәуіріндегі қоғамдық құрылымның күрделілігін көрсетеді.
Осы кезең қазақ жеріндегі мемлекеттіліктің ең алғашқы белгілерінің бірі болып саналады. Сақтардың мемлекеттік құрылымы мен басқару жүйесі кейінгі дәуірлерге де әсер еткен.