Иван III Васильевич

TūlğaJañartý: 14.09.2026

Bu makalenin seçtiğin dilde çevirisi yok — ana dildeki sürüm gösteriliyor.

III Иван Васильевич (Ұлы Иван есімімен танымал ; 22 қаңтар 1440 — 27 қазан 1505) —1465-1505 жылдар аралығындағы мәскеудің ұлы князі, мәскеудің ұлы князі Василия II Васильевич Темныйдың ұлы. Иван Васильевичтің басқаруы тұсында Мәскеу маңындағы орыс жерлерінің басым бөлігі бірігіп, жалпыорысмемлекеттік орталығына айналуына себепкерлік етті. Елді ордын хан үкіметінен іржола босатуға қол жеткізілді; Сот ісі - мемлекет заңдарының жинағы қабылданды және бірнеше жергілікті жер иелену жүйесіне байланысты реформалар жасалды.

Балалық және жастық шағы

III Иван 1440 жылы 22 қаңтарда мәскеудің ұлы князі Василий Васильевичтің. отбасында дүниеге келді. Иванның анасы Мария Ярославна үлесті князь Ярослав Боровскийдің қызы. Ол апостол Тимофейдің еске алу күнінде туған және осыған орай өзінің Тимофей атты "бірінші есімін" иеленді. Жуық арадағ шіркеу мерекелерінің бірі әулие Златоус Иоаннаның айтулы күні болатын. Осыған орай көпке танымал тұлғаның есімі жас балаға берілді. Иван ІІІ ерте балалық шағы жайындағы мәліметтер сақталмаған, алайда ол өз әкесінің сарайында тәрбие алған болуы керек.

Ұлы князьдік таққа келу

Сыртқы саясат

«Жер жинағы»

Ivan III of Russia on the Monument «Millennium of Russia» in Veliky Novgorod — Дар Ветер · CC BY-SA 3.0

Новгородтың қосылуы

Противостояние с Великим княжеством Литовским и Пограничная война 1487—1494 годов

Литовск Ұлы княздігімен қарсыласу және 1487-1494 жылдардағы Шека

Крым хандығымен Одағы

Казан хандығымен қарым-қатынасы

Dormition (Kremlin) — User:Smack · Public domain

Солтүстік-батыс бағыт: Ливонмен және Швециямен соғыстары]

Литвамен соғыс 1500—1503 жылдар

«Жер жинау» мен «тверді алудың» жалғасы

Пермь мен Юграға саяхат

Ішкі саясат

Standing on the Ugra river. 1480. Miniature in Russian chronicle. XVI century. ‘And our men had beaten many foes with arrows and muskets, and their arrows had fallen between our men, and had nobody hurting, and had repelling them off the shore’. — Anonymous Russian manuscript illuminators, 1560-1570s Facial Chronicle (Illustrated Chronicle of Ivan the Terrible) (in 10 volumes: pdf, pdf with translation)Public domain image · Public domain

Жаңа қосылған жерге ықпал ету

Мәдени және идеологиялық саясат

Сәулет өнері

Әдебиет

Үкімет идеологиясы , лауазым және елтаңба

"Albus rex" Ivan III of Russia (the Great) (1440-1505).

А. Теве. Гравюра из книги "Космография". 1575.
André Thevet. "Cosmography" (1575)
From: H.F. Helmolt (ed.): History of the World. New York, 1901.

Helmolt, H.F., ed. History of the World. New York: Dodd, Mead and Company, 1902. — H.F. Helmolt · Public domain

Шіркеу саясаты

Алғашқы қақтығыстар

1490 жылғы дінбұзарлық пен жиылыс

Жанұясы мен таққа мұрагер отырғызу мәселесі

Ұлы князьдің қазасы

Marfa Boretskaya Destruction of Novgorod Veche — Klavdy Lebedev · Public domain

Тұлғасы мен мінезі

Басқаруының қорытындысы

Сыртқы сілтемелер

Иван III Васильевич. «Русская Цивилизация». (11 қазан 2007). Басты дереккөзінен мұрағатталған 22 қаңтар 2005.(қолжетпейтін сілтеме) Тексерілді, 21 тамыз 2008. Так создавалась империя… Агония & Государь всея Руси. 1481-1507. Русь и Орда: как это было? 265 лет вместе (1237-1502). Точка зрения. Новый Геродот. Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 тамыз 2011. Тексерілді, 21 тамыз 2008. Володихин Д. Создатель Третьего Рима. АПН. (18 марта 2006). Басты дереккөзінен мұрағатталған 11 тамыз 2011. Тексерілді, 21 тамыз 2008.

Дереккөздер

Nikolay Shustov 002 — Nikolay Shustov · Public domain

Stamp of Russia. Ivan III. 1995, 1000 rubles, CPA #? — Russian Post; scanned and processed by User:Vizu · Public domain

Sophia Paleolog (Palaiologos). Forensic facial reconstruction by S.Nikitin, 1994.
София Палеолог. Реконструкция по черепу С.Никитина — Shakko · CC BY-SA 3.0