Ас-Сығанақи
Перевод этой статьи на выбранный язык отсутствует — показана версия на основном языке.
Хусам әд-Дин әс-Сығанақи (араб.: حسام الدين السغناقي; шамамен 1240 жылы туған, 1310 немесе 1311 жылы қайтыс болған) — Орта Азиядан шыққан ортағасырлық мұсылман ғалымы, ислам құқықтанушысы (факих), Ханафи мазхабы өкілі. Ол Сығанақ қаласының тумасы болған. Ол ислам құқық ғылымына (фиқһ) елеулі үлес қосқан және өз дәуірінде беделді ғалымдардың бірі саналған.
Биографиясы
Толық аты — Хусам ад-Дин әл-Хусейн ибн Әли ибн Хаджжаж ибн Әли ас-Сығанақи (араб.: حسام الدين الحسين بن علي بن حجاج بن علي السغناقي). Кейбір деректерде оның лақабы «Хисамеддин» түрінде, ал ныспысы «әс-Сығнақи», «әс-Сығанақи» деп те кездеседі. Ол шамамен 1240-жылдары Сығанақ қаласында дүниеге келген. Оның отбасы, балалары немесе әлеуметтік жағдайы туралы нақты мәліметтер сақталмаған. Алайда ұстаздары белгілі, олардың қатарында Хафиз ад-Дин әл-Бұхари (1218–1293), Фахр ад-Дин Мұхаммед ибн Мұхаммед әл-Маймарғи және Хафиз ад-Дин Абдуллах ибн Ахмад ән-Насафи болған. Ол білімін негізінен Бұхара қаласында алған. Ғалым білім іздеп, Бағдат, Басра, Дамаск және Алеппо сияқты ірі ғылыми орталықтарға сапар шеккен. Ол 1310 немесе 1311 жылы (хижра бойынша 710–711 ж.) Алеппо қаласында қайтыс болған. Соған қарамастан, ортағасырлық Сығанақ қаласында оның құрметіне кесене тұрғызылған. Шығыстанушы В. А. Каллаур жазып алған жергілікті аңыздарға сәйкес, Хусам ад-Дин сол жерде жерленген деп есептеледі.
Мұрасы
Хусам ад-Дин ас-Сығанақи Ханафи мазхабы ұстанған. Ол ислам құқық теориясы (усул әл-фиқһ) мен тіл ғылымдары саласында маңызды еңбектер қалдырған. Оның негізгі шығармаларының бірі — Мұхаммад ибн Омар әл-Ахсикати жазған «әл-Мунтахаб фи усул әл-мазхаб» еңбегіне түсіндірме (шарх). Сонымен қатар, ол әл-Хидая авторы Бурхан ад-Дин әл-Марғинани еңбегіне «ән-Нихая» (النهاية) атты үш томдық түсіндірме жазған. Бұдан бөлек, Әбу-ль-Юср әл-Бәздауи еңбегіне «әл-Кафи» (الكافي) атты, ал Әбу-ль-Муин ән-Насафи жазған «әт-Тамхид фи қаваид әт-таухид» шығармасына «әт-Тасдид» (التسديد) атты түсіндірмелер жазған. Сондай-ақ араб тілінің морфологиясы (сарф) бойынша «ән-Наджах» (النجاح) атты еңбек қалдырған. Ғалымның еңбектерінің қолжазбалары бүгінгі күнге дейін сақталып, Париж және Каир кітапханаларында сақтаулы. Оның шәкірттері қатарында Кивам ад-Дин Мұхаммед ибн Мұхаммад әл-Қақи, Жалал ад-Дин әл-Курлани, Ибн әл-Фасих әл-Хамдани, Шамс ад-Дин ат-Тақассури, Нәжм ад-Дин ат-Тақассури, Жалал ад-Дин әл-Ғиждувани, Шамс ад-Дин ибн Хаджжадж әл-Қашғарди, Мұхаммеди ибн Абд ар-Рахман әл-Ғазнави, Шихаб ад-Дин Ахмад ибн әл-Хасан (Ибн әз-Заркаши) және Наср ад-Дин Мұхаммед ибн Камал ад-Дин ибн әл-Адим бар.